Trisodyum Sitrat (E331iii) 25 KG

TRİSODYUM SİTRAT (E331iii) – 25 KG

(Çin-Avrupa)

Gıda ve Teknik Formülasyonlar İçin Asitlik Düzenleyici ve Tamponlayıcı Ham Madde

Trisodyum Sitrat; sitrik asidin üç sodyum iyonu içeren tuzu olan, başta gıda üretimi olmak üzere uygun kalite sınıfına göre içecek, süt ürünleri, kozmetik, temizlik ve çeşitli teknik formülasyonlarda kullanılan çok işlevli bir hammaddedir.

Gıda katkı maddesi olarak E331(iii), Codex sisteminde ise INS 331(iii) koduyla tanımlanır. FAO/JECFA kayıtlarında “Trisodium Citrate” veya “Sodium Citrate” adıyla yer almaktadır.

Ürün 25 kg ambalajda sunulmaktadır.

Ambalaj

25 kg

Temel Ürün Bilgileri

Ürün adı: Trisodyum Sitrat

Diğer adı: Sodyum Sitrat

İngilizce adı: Trisodium Citrate

Gıda katkı maddesi kodu: E331(iii)

Codex INS numarası: 331(iii)

Kimyasal yapı: Sitrik asidin trisodyum tuzu

Susuz formül: C₆H₅Na₃O₇

Yaygın CAS numarası: 68-04-2

Ürün formu: Beyaz kristal, granül veya toz

Çözünürlük: Suda çözünür

Başlıca işlevleri: Asitlik düzenleyici, tamponlayıcı, kompleks oluşturucu ve emülsifiye edici tuz

Ambalaj: 25 kg

Trisodyum Sitrat susuz veya hidratlı, özellikle dihidrat formunda piyasaya sunulabilir. Ürünün kesin kimyasal formu, molekül ağırlığı, saflığı ve kullanım hesabı ambalaj üzerindeki etiketten kontrol edilmelidir.

PubChem, trisodyum sitratı sitrik asidin trisodyum tuzu olarak tanımlar.

Susuz ve Dihidrat Trisodyum Sitrat Arasındaki Fark

Trisodyum Sitrat ticari olarak başlıca:

Susuz Trisodyum Sitrat

Trisodyum Sitrat Dihidrat

formlarında bulunabilir.

Dihidrat formunda kristal yapıda iki molekül su bulunur. Bu nedenle susuz ve dihidrat ürünler aynı ağırlıkta aynı miktarda aktif sitrat ve sodyum sağlamaz.

Bir reçetede bir formun yerine diğer form kullanılacaksa kilogram karşılığı doğrudan bire bir değiştirilmemeli; ürünün:

• Kimyasal formu
• Molekül ağırlığı
• Saflığı
• Sodyum ve sitrat karşılığı

dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.

TEMEL İŞLEVLERİ

Asitlik Düzenleyici

Trisodyum Sitrat, ürünün asitlik seviyesini düzenlemek ve aşırı ekşi tadı dengelemek amacıyla kullanılabilir.

Sitrik aside göre daha alkali karakter gösterdiği için:

• Formülasyon pH’sını yükseltebilir
• Aşırı asidik tadı yumuşatabilir
• Tat profilinin dengelenmesine yardımcı olabilir
• Üretim sırasında hedeflenen pH aralığının oluşturulmasını destekleyebilir.

Trisodyum Sitrat güçlü bir kostik baz değildir. Bununla birlikte reçeteye ilave edildiğinde pH üzerinde belirgin etki oluşturabileceğinden miktar kontrollü biçimde belirlenmelidir.

Tamponlayıcı Sistem Bileşeni

Trisodyum Sitrat, sitrik asitle birlikte kullanıldığında sitrat tampon sistemi oluşturabilir.

Bu sistem:

• Ürünün pH değişimlerine karşı daha dirençli olmasına
• Tat ve renk kararlılığının desteklenmesine
• Koruyucu sistemlerin hedeflenen pH aralığında çalışmasına
• Proses sırasında pH dalgalanmalarının azaltılmasına

yardımcı olabilir.

Tamponlama kapasitesi:

• Trisodyum Sitrat ve sitrik asit oranına
• Nihai ürün pH’sına
• Formülasyondaki diğer tuzlara
• Ürünün toplam asitliğine

bağlıdır.

Kompleks Oluşturucu Özellik

Sitrat iyonu, kalsiyum, demir ve bazı diğer metal iyonlarıyla kompleks oluşturabilir.

Bu özellik uygun formülasyonlarda:

• Metal iyonlarının kontrol edilmesine
• Bazı çökelme reaksiyonlarının azaltılmasına
• Oksidasyonla ilişkili kalite kayıplarının sınırlandırılmasına
• Su sertliğinin formülasyon üzerindeki etkisinin azaltılmasına

yardımcı olabilir.

Ancak metal iyonlarıyla bağlanması her uygulamada faydalı değildir. Özellikle kalsiyumun ürün yapısında gerekli olduğu formülasyonlarda fazla sitrat kullanımı doku, jel veya pıhtı yapısını etkileyebilir.

Emülsifiye Edici Tuz Olarak Kullanımı

Trisodyum Sitrat bazı süt ve peynir ürünlerinde emülsifiye edici tuz olarak kullanılabilir.

Uygun proses koşullarında:

• Peynir proteinlerinin su ve yağ fazıyla etkileşimini
• Eritme sırasında homojen yapı oluşmasını
• Yağ ayrılmasının azaltılmasını
• İşlenmiş peynir kıvamının düzenlenmesini

destekleyebilir.

Kullanım miktarı peynir çeşidine, protein-kalsiyum dengesine, yağ oranına, pH’ya ve hedeflenen dokuya göre belirlenmelidir.

GIDA ÜRETİMİNDE KULLANIM

Gıda sınıfı Trisodyum Sitrat, yürürlükteki mevzuatın izin verdiği ürün kategorilerinde kullanılabilir.

Yaygın uygulama alanları arasında:

• Gazlı ve gazsız içecekler
• Meyve aromalı içecekler
• Sporcu ve elektrolit içecekleri
• Şurup ve konsantreler
• Sütlü içecekler
• İşlenmiş ve eritme peynir ürünleri
• Krema ve süt ürünü formülasyonları
• Reçel ve meyve preparatları
• Şekerleme ürünleri
• Jel ve tatlı karışımları
• Sos ve çeşniler
• Dondurulmuş ürünler

yer alabilir.

Codex kayıtlarında Trisodyum Sitratın farklı gıda standartlarında asitlik düzenleyici veya emülsifiye edici gibi işlevlerle kullanımına yer verilmektedir.

Bu liste, ürünün bütün gıdalarda kullanılabileceği veya her ürüne aynı miktarda eklenebileceği anlamına gelmez.

İçeceklerde Kullanım

İçecek formülasyonlarında Trisodyum Sitrat:

• Asitliği dengelemek
• Sitrik asidin keskinliğini yumuşatmak
• Tamponlama sağlamak
• Tat profilini düzenlemek
• Sodyum ve sitrat kaynağı oluşturmak

amacıyla kullanılabilir.

Uygulamada:

• Nihai pH
• Toplam titrasyon asitliği
• Sitrik asit miktarı
• Tatlandırıcı sistemi
• Koruyucu maddeler
• Mineral içeriği

birlikte değerlendirilmelidir.

Trisodyum Sitratın eklenmesi ürünün sodyum miktarını yükseltir. Besin değeri ve etiket hesaplarında sağladığı sodyum dikkate alınmalıdır.

Süt ve Peynir Ürünlerinde Kullanım

Trisodyum Sitrat süt ve peynir sistemlerinde:

pH düzenlemek,

Kalsiyum-protein dengesini değiştirmek,

Eritme ve emülsiyon oluşumunu desteklemek,

Homojen kıvam elde edilmesine yardımcı olmak

amacıyla kullanılabilir.

Fazla kullanım:

• Gereğinden yumuşak dokuya
• Tat değişikliğine
• Protein yapısının aşırı çözünmesine
• İstenmeyen su bağlama davranışına

neden olabilir.

Reçel, Sos ve Meyve Preparatlarında Kullanım

Bu ürünlerde Trisodyum Sitrat:

• Aşırı asitliği dengelemek
• Hedeflenen pH değerini oluşturmak
• Tatlı-ekşi dengesini düzenlemek
• Metal iyonlarını kontrol etmek

amacıyla değerlendirilebilir.

Pektinle jel oluşturan ürünlerde pH ve kalsiyum dengesi kritik olduğundan, kontrolsüz Trisodyum Sitrat kullanımı jel yapısını zayıflatabilir veya değiştirebilir.

MEVZUATA UYGUNLUK

Trisodyum Sitrat için bütün gıdalarda geçerli tek bir kullanım miktarı bulunmaz.

Kullanılabilecek miktar:

• Gıda kategorisine
• Üründeki teknolojik işlevine
• Güncel mevzuata
• Ürünün toplam sodyum içeriğine
• Birlikte kullanılan diğer katkı maddelerine

göre değişir.

Avrupa Birliği sisteminde gıda katkı maddeleri E numarasıyla tanımlanır ve kullanıma izin verilmeden önce güvenlik değerlendirmesine tabi tutulur. Sodyum sitratlar E331 grubu altında yer alır.

Gıda üretiminde kullanım öncesinde:

• Güncel Türk Gıda Kodeksi
• Gıda katkı maddeleri mevzuatı
• Ürün kategorisine özel hükümler
• Saflık kriterleri
• Etiketleme gereklilikleri

kontrol edilmelidir.

E331(iii) koduna sahip olması, ürünün her gıdaya sınırsız miktarda eklenebileceği anlamına gelmez.

UYGULAMA VE ÇÖZELTİ HAZIRLAMA

Genel Uygulama Yöntemi

Trisodyum Sitratın formülasyona homojen biçimde dağılması gerekir.

Genel uygulama sırası:

• Gerekli miktar hassas olarak tartılır.
• Temiz su içinde kontrollü biçimde çözündürülür.
• Tam çözünme sağlanana kadar karıştırılır.
• Hazırlanan çözelti ana ürüne yavaşça eklenir.
• Karışımın pH ve toplam asitlik değeri ölçülür.
• Gerekli ince ayar küçük ve kontrollü ilavelerle yapılır.
• Nihai ürün fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik testlerle doğrulanır.

Doğrudan yüksek miktarda ilave yapılması pH’nın hedef değerin üzerine çıkmasına ve ürün tadının bozulmasına neden olabilir.

Sitrik Asitle Birlikte Kullanım

Trisodyum Sitrat ve sitrik asit birlikte kullanılarak tampon sistem oluşturulabilir.

Bu uygulamada oranlar:

• Hedef pH’ya
• Toplam asitliğe
• Tat profiline
• Ürünün su miktarına
• Diğer tamponlayıcı tuzlara

göre belirlenmelidir.

Sitrik asit ve Trisodyum Sitrat aynı işlevi görmez. Sitrik asit pH’yı düşürürken Trisodyum Sitrat pH’yı yükseltme ve tamponlama yönünde etki gösterir.

Kalsiyumlu Bileşiklerle Kullanım

Sitrat iyonları kalsiyumla kompleks oluşturabilir.

Bu özellik bazı uygulamalarda çökelmeyi azaltabilirken, bazı ürünlerde:

• Jel oluşumunu
• Protein pıhtılaşmasını
• Mineral biyoyararlanımını
• Doku ve kıvamı

etkileyebilir.

Kalsiyum içeren ürünlerde kullanım öncesinde laboratuvar denemesi yapılmalıdır.

Koruyucularla Birlikte Kullanım

Trisodyum Sitrat:

• Sodyum Benzoat
• Potasyum Sorbat
• Diğer asitlik düzenleyiciler

ile aynı formülasyonda kullanılabilir.

Ancak pH’yı yükseltmesi, asidik ortamda daha etkili çalışan Sodyum Benzoat ve Potasyum Sorbat gibi koruyucuların performansını azaltabilir.

Bu nedenle Trisodyum Sitrat ilavesinden sonra nihai pH yeniden ölçülmeli ve koruyucu sistemin etkinliği mikrobiyolojik testlerle doğrulanmalıdır.

GIDA DIŞI KULLANIMLAR

Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri

Uygun kozmetik kalite sınıfındaki Trisodyum Sitrat:

• Şampuan
• Sıvı sabun
• Krem
• Losyon
• Jel
• Ağız bakım ürünleri
• Su bazlı kozmetik formülasyonlarda

pH düzenleyici, tamponlayıcı veya kompleks oluşturucu olarak kullanılabilir.

Gıda sınıfı ürünün otomatik olarak kozmetik veya farmasötik kaliteye uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Temizlik ve Deterjan Formülasyonları

Teknik kalite Trisodyum Sitrat:

• Sıvı ve toz deterjanlarda
• Yüzey temizleyicilerde
• Bulaşık ürünlerinde
• Su sertliğini kontrol eden formülasyonlarda

kompleks oluşturucu ve yardımcı yapılandırıcı olarak değerlendirilebilir.

Kalsiyum ve magnezyum iyonlarını bağlama özelliği, sert suyun temizlik performansı üzerindeki olumsuz etkisini azaltmaya yardımcı olabilir.

Laboratuvar ve Teknik Kullanım

Uygun teknik veya laboratuvar kalite sınıfındaki ürün:

• Tampon çözeltilerde
• Analitik uygulamalarda
• Metal iyonu kontrolünde
• Çeşitli kimyasal ve biyoteknik proseslerde

kullanılabilir.

PubChem kayıtlarında trisodyum sitratın sitrik asidin trisodyum tuzu olmasının yanı sıra çeşitli teknik ve biyolojik uygulamalardaki rolüne de yer verilmektedir.

Her teknik uygulamada:

• Saflık
• Hidrat formu
• Metal safsızlıkları
• Mikrobiyolojik kalite

pH,

Proses uyumluluğu

ayrıca değerlendirilmelidir.

SAĞLIK VE GÜVENLİK

Trisodyum Sitrat normal kullanım koşullarında genellikle düşük tehlikeli bir ürün olarak değerlendirilmekle birlikte, tozu veya yoğun çözeltisi:

• Gözlerde tahrişe
• Ciltte kuruluk veya hafif rahatsızlığa
• Burun ve boğazda tahrişe
• Tozlu ortamda öksürüğe

neden olabilir.

• Torba boşaltma, tartım ve çözelti hazırlama işlemlerinde:
• Toz oluşumu azaltılmalı
• Ortam havalandırılmalı
• Koruyucu iş eldiveni kullanılmalı
• Yan korumalı güvenlik gözlüğü takılmalı
• Yoğun toz oluşan işlemlerde uygun partikül solunum koruyucusu kullanılmalıdır.

Ürünün kesin sınıflandırması ve korunma önlemleri ambalaj üzerindeki güncel güvenlik bilgilerinden alınmalıdır.

İlk Yardım

Gözle Temas

Gözler ovuşturulmamalı ve bol temiz suyla dikkatlice yıkanmalıdır. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alınmalıdır.

Ciltle Temas

Kirlenmiş giysiler çıkarılmalı ve temas eden bölge suyla yıkanmalıdır.

Soluma

Kişi temiz havaya çıkarılmalıdır. Öksürük veya solunum rahatsızlığı devam ederse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yutma

Ağız suyla çalkalanmalıdır. Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmemeli ve sağlık personeli önermedikçe kişi kusturulmamalıdır.

Yüksek miktarda yutma veya rahatsızlık durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve ürün ambalajı sağlık personeline gösterilmelidir.

DEPOLAMA VE AMBALAJ

Trisodyum Sitrat:

• Orijinal ve sağlam ambalajında
• Serin ve kuru ortamda
• İyi havalandırılan depoda
• Nem ve doğrudan su temasından korunarak
• Doğrudan güneş ışığından uzakta
• Zemine temas etmeyecek şekilde palet üzerinde
• Güçlü asitlerden uygun biçimde ayrı
• Kokulu ve uçucu kimyasallardan uzakta
• Yetkisiz kişilerin erişemeyeceği yerde

saklanmalıdır.

Açılan ambalajın ağzı sıkıca kapatılmalıdır.

Ürün nem aldığında:

• Topaklanabilir
• Akış özelliğini kaybedebilir
• Tartım ve dozajlama zorlaşabilir
• Çözünme davranışı değişebilir.

Gıda sınıfı ürünler, tarımsal ve endüstriyel kimyasallardan kaynaklanabilecek çapraz bulaşmaya karşı ayrı ve kontrollü alanda muhafaza edilmelidir.

KULLANIM SINIRLARI

Ürün ambalajında ilgili kalite sınıfı açıkça belirtilmediği sürece:

• Gıda veya içecek üretiminde kullanılmamalıdır.
• Hayvan yemine eklenmemelidir.
• Kozmetik üretiminde kullanılmamalıdır.
• Farmasötik üretimde kullanılmamalıdır.
• Tıbbi uygulamalarda kullanılmamalıdır.
• Doğrudan tüketilmemelidir.

Gıda, yem, kozmetik, farmasötik, laboratuvar ve teknik kalite sınıfları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

KULLANIM ESASLARI VE SINIRLAR

Bu bölüm ürünün genel özelliklerini, kullanım alanlarını ve temel güvenlik koşullarını açıklar.

Ürüne ait kesin:

• Susuz veya hidratlı form
• Saflık oranı
• Sodyum ve sitrat içeriği
• Nem
• Ağır metal ve safsızlık değerleri
• Çözünürlük

pH,

Gıda, yem, kozmetik veya teknik kullanıma uygunluk,

Tavsiye edilen proses koşulları,

Depolama ve kullanım süresi

ürün ambalajı üzerindeki etikette ve ürünle birlikte sunulan teknik belgelerde yer almaktadır; kullanımda ambalaj üzerindeki güncel bilgiler esas alınmalıdır.

Trisodyum Sitratın uygulanacağı miktar; ürün kategorisine, hedeflenen pH’ya, toplam asitliğe, tat profiline, sağladığı sodyum miktarına ve yürürlükteki mevzuata göre belirlenmelidir.

Trisodyum Sitrat çok işlevli bir asitlik düzenleyici ve tamponlayıcıdır. Ancak tek başına ürün güvenliği, raf ömrü, emülsiyon kararlılığı veya standart kalite garantisi sağlamaz. Nihai reçete; laboratuvar denemeleri, pH ölçümü, stabilite çalışmaları ve gerekli mikrobiyolojik kontrollerle doğrulanmalıdır.